Định vị các khu vực kinh tế chủ yếu ở Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3479Từ khóa:
Kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Động lực quan trọng nhất, vai trò bổ trợ quan trọng, vai trò chủ đạoTóm tắt
Dựa trên các nghị quyết về kinh tế tư nhân (68-NQ/TW), kinh tế nhà nước (79-NQ/TW), về mô hình phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới (19-NQ/TW), bài viết đưa ra cơ sở khoa học về định vị vai trò, chức năng của ba khu vực kinh tế chủ yếu, trong đó: Kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là bổ trợ quan trọng. Trên cơ sở nhận diện những điểm nghẽn cản trở thực hiện định vị này, bài viết đề xuất ba định hướng tháo gỡ: (i) Chuyển từ phân biệt đối xử theo thành phần sang phân vai theo chức năng; (ii) thúc đẩy cạnh tranh và hợp tác giữa các khu vực, bảo đảm phát triển bao trùm cả chiều dọc và chiều ngang; (iii) Chuyển trọng tâm thu hút sang xúc tiến đầu tư tại chỗ, tăng cường liên kết với khu vực trong nước, tạo động lực đột phá trong phát triển kinh tế.
Tài liệu tham khảo
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-19-nq-tw-ngay-28-7-2026-hoi-nghi-lan-thu-ba-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xiv-ve-doi-moi-mo-hinh-phat.html
Báo Điện tử Chính phủ. (2024, August 11). Thủ tướng chủ trì Hội nghị lần thứ 4 Hội đồng điều phối vùng Đông Nam Bộ. https://baochinhphu.vn/thu-tuong-chu-tri-hoi-nghi-lan-thu-4-hoi-dong-dieu-phoi-vung-dong-nam-bo-102240811100108137.htm
Báo Nhân Dân. (2025, January 14). Nỗ lực tìm giải pháp để Vùng đồng bằng sông Hồng tăng trưởng hai con số. https://nhandan.vn/no-luc-tim-giai-phap-de-vung-dong-bang-song-hong-tang-truong-hai-con-so-post855905.html
Bộ Chính trị. (2025). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-68-nqtw-ngay-452025-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-11562
Bộ Chính trị. (2026a). Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 08/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/nghi-quyet-so-10-nq-tw-ve-phat-trien-kinh-te-co-von-dau-tu-nuoc-ngoai-11926061312552157.htm
Bộ Chính trị. (2026b). Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 về phát triển kinh tế nhà nước. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-79-nq-tw-ngay-6-1-2026-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-kinh-te-nha-nuoc.html
Bộ Khoa học và Công nghệ. (2026, June 16). Năng suất, công nghệ, chìa khóa để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh. https://mst.gov.vn/nang-suat-cong-nghe-chia-khoa-de-doanh-nghiep-tu-nhan-lon-manh-197260616100544072.htm
Bộ Tài chính. (2025). Sách trắng doanh nghiệp 2025. Nhà xuất bản Thống kê.
Cấn Văn Lực. (2023). Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu: Tác động và một số kiến nghị. Tạp chí Tài chính, (802). https://vjol.info.vn/TC/vi/article/view/84540
Cục Thống kê. (n.d.). Cơ sở dữ liệu thống kê doanh nghiệp. https://pxweb.nso.gov.vn/pxweb/vi/
Dunning, J. H. (1993). Multinational enterprises and the global economy. Addison-Wesley.
Đảng Cộng sản Việt Nam. (2001). Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-ix/nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-ix-dang-cong-san-viet-nam-1541
Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/upload/2006988/fck/phuongdt/nq_Daihoi14_(CT).pdf
Furubotn, E. G., & Pejovich, S. (Eds.). (1974). The economics of property rights. Ballinger Publishing.
International Labour Organization. (2019). Small matters: Global evidence on the contribution to employment by the self-employed, micro-enterprises and SMEs. https://researchrepository.ilo.org/esploro/outputs/report/Small-matters-global-evidence-on-the/995219457302676
Johnson, C. (1982). MITI and the Japanese miracle: The growth of industrial policy, 1925–1975. Stanford University Press.
Lê Duy Bình. (2018). Kinh tế tư nhân Việt Nam: Năng suất và thịnh vượng. Economica Vietnam. https://economica.vn/Content/files/PUBL%20&%20REP/Viet%20Nam%20Private%20Sector%20VIE.pdf
Lê-nin, V. I. (1970). Lê-nin toàn tập (Tập 32). Nhà xuất bản Sự thật.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. (2026, May 8). Tăng nội lực để doanh nghiệp Việt vươn lên chuỗi giá trị cao hơn. https://www.vcci.com.vn/tin-tuc/tang-noi-luc-de-doanh-nghiep-viet-vuon-len-chuoi-gia-tri-cao-hon
Loayza, N. (2023, August 1). Achieving growth and resilience: Governments can’t do it alone. Let’s Talk Development. https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/achieving-growth-and-resilience-governments-cant-do-it-alone
Nguyễn Phú Trọng. (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2026). FDI qualities review of Viet Nam: Powering the next growth phase. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a3c78dac-en
Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations. Free Press.
Samuelson, P. A. (1948). Economics: An introductory analysis. McGraw-Hill.
Teece, D. J. (2009). Dynamic capabilities and strategic management: Organizing for innovation and growth. Oxford University Press.
Tô Lâm. (2025, March 17). Phát triển kinh tế tư nhân – đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng. Báo Điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/phat-trien-kinh-te-tu-nhan-don-bay-cho-mot-viet-nam-thinh-vuong-10225031716522207.htm
Vũ Khuê. (2024, June 27). Việt Nam chỉ có 5.000 doanh nghiệp thực sự tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. VnEconomy. https://vneconomy.vn/viet-nam-chi-co-5-000-doanh-nghiep-thuc-su-tham-gia-vao-chuoi-cung-ung-toan-cau.htm
World Bank. (2005). World development report 2005: A better investment climate for everyone. Oxford University Press.
