Tạp chí Kinh tế và Phát triển

Chiến lược tái cấu trúc qua kênh thu hẹp tài sản và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp phi tài chính: Vai trò điều tiết của bất định ngành

Phan Thị Hương, Phạm Quốc Việt, Nguyễn Thị Hồng Ánh — T3, 28 Th07 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu phân tích tác động của chiến lược tái cấu trúc thông qua thu hẹp tài sản đến ROE của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam, đồng thời đánh giá vai trò điều tiết của bất định ngành. Sử dụng dữ liệu giai đoạn 2010–2024 và phương pháp SGMM, kết quả cho thấy thu hẹp tài sản có tác động tiêu cực đến ROE; cụ thể, mỗi đơn vị gia tăng làm ROE giảm từ 0,57 đến 0,90 đơn vị. Ngược lại, bất định ngành có tác động dương đến ROE, cho thấy bất định có thể gắn với cả rủi ro và cơ hội điều chỉnh chiến lược. Tuy nhiên, bất định ngành khuếch đại tác động tiêu cực của thu hẹp tài sản lên ROE, hàm ý rằng trong bối cảnh bất định cao, quyết định thu hẹp tài sản trở nên rủi ro hơn và có thể làm gia tăng chi phí cơ hội do phản ứng thị trường bị trì hoãn. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới về tác động bất lợi kéo dài của thu hẹp tài sản đối với hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Ảnh hưởng khác biệt của các mức độ sở hữu trực tiếp nhà nước đến mối quan hệ ESG và hiệu quả tài chính: Bằng chứng từ doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Trần Thị Hồng — T3, 28 Th07 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu xem xét ảnh hưởng khác biệt của các mức độ sở hữu của nhà nước và cách sử dụng biến sở hữu nhà nước đến việc nhận diện mối quan hệ phi tuyến giữa thực hành ESG và hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết tại Việt Nam. Sử dụng dữ liệu của 119 doanh nghiệp giai đoạn 2015- 2024, nghiên cứu áp dụng mô hình dữ liệu bảng hiệu ứng cố định với sai số chuẩn vững Driscoll-Kraay. Sở hữu nhà nước được đo lường theo hai cách: tỷ lệ sở hữu liên tục và phân nhóm theo ngưỡng sở hữu. Kết quả cho thấy mô hình dạng liên tục không phát hiện tác động phi tuyến hay vai trò điều tiết có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, biến phân nhóm xuất hiện dấu hiệu điều tiết tại một số ngưỡng sở hữu. Nhóm sở hữu thấp cho thấy xu hướng quan hệ ESG và hiệu quả tài chính thiên về dạng chữ U ngược, trong khi nhóm sở hữu cao hơn gợi ý sự thay đổi về hình thái phi tuyến. Kết quả hàm ý rằng cách tiếp cận theo ngưỡng có thể phản ánh rõ hơn các trạng thái kiểm soát mang tính thể chế của Nhà nước.

Đòn bẩy tài chính và tăng trưởng doanh nghiệp: Vai trò của mức độ tập trung sở hữu

Nguyễn Thị Đông, Phạm Huy Hùng — T3, 28 Th07 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu xem xét tác động của đòn bẩy tài chính lên tăng trưởng doanh nghiệp và vai trò điều tiết của mức độ tập trung sở hữu. Sử dụng dữ liệu bảng của 438 công ty phi tài chính niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2015-2025, nghiên cứu áp dụng mô hình ảnh hưởng cố định (FE) và mô men tổng quát hệ thống (Sys-GMM) với biến tương tác nhằm kiểm soát nội sinh. Kết quả cho thấy đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến tăng trưởng, nhưng tồn tại quan hệ phi tuyến dạng chữ U ngược với ngưỡng tối ưu xấp xỉ 1,34. Quan trọng hơn, mức độ tập trung sở hữu làm trầm trọng thêm tác động tiêu cực này, và hiệu ứng điều tiết đặc biệt mạnh ở nhóm doanh nghiệp nhà nước, ủng hộ giả thuyết chiếm đoạt thay vì giám sát. Phát hiện này cho thấy quản trị đòn bẩy phải gắn liền với việc củng cố quản trị công ty, đặc biệt ở doanh nghiệp có cổ đông lớn chi phối, nhằm bảo vệ cổ đông thiểu số và bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Vai trò trung gian của dân trí tài chính trong tác động của đặc điểm tính cách đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp siêu nhỏ do cá nhân làm chủ

Nguyễn Quốc Việt Anh, Cao Thị Minh Thu, Bùi Kiên Trung — T3, 28 Th07 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu này phân tích vai trò trung gian của dân trí tài chính trong mối quan hệ giữa đặc điểm tính cách và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp siêu nhỏ do cá nhân làm chủ tại Việt Nam. Mặc dù các nghiên cứu trước khẳng định đặc điểm tính cách có ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, cơ chế tác động thông qua dân trí tài chính vẫn chưa được làm rõ. Kết quả nghiên cứu cho thấy dân trí tài chính đóng vai trò trung gian một phần trong mối quan hệ giữa đặc điểm tính cách và kết quả kinh doanh. Đặc điểm tính cách tích cực như sự cởi mở để trải nghiệm và sự hướng ngoại không chỉ tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh mà còn tác động gián tiếp thông qua việc cải thiện thái độ và hành vi tài chính. Nghiên cứu đóng góp vào lý thuyết bằng cách làm rõ vai trò của dân trí tài chính như một cơ chế hành vi có thể đào tạo và cải thiện, từ đó giúp giảm bớt các hạn chế do đặc điểm tính cách mang lại.

Rối loạn tăng động giảm chú ý và khởi sự kinh doanh số trong kỷ nguyên Generative AI

Hà Diệu Linh — T3, 28 Th07 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu này xem xét cách đặc điểm rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) ảnh hưởng đến ý định khởi sự kinh doanh số trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI). Dựa trên Mô hình sự kiện khởi nghiệp (EEM), nghiên cứu đề xuất rằng đặc điểm ADHD thúc đẩy mức độ sử dụng GenAI theo chiều rộng và chiều sâu; hai dạng sử dụng này tiếp tục củng cố cảm nhận mong muốn và cảm nhận tính khả thi, từ đó gia tăng ý định khởi sự kinh doanh số. Dữ liệu từ 1.025 thanh niên Việt Nam được phân tích bằng PLS-SEM cho thấy tất cả các giả thuyết đều được ủng hộ. Kết quả mở rộng EEM trong bối cảnh khởi sự kinh doanh số thời đại GenAI, đồng thời làm rõ vai trò trung gian của hành vi sử dụng GenAI giữa đặc điểm cá nhân và nhận thức khởi nghiệp. Nghiên cứu cũng gợi ý tăng cường đào tạo GenAI theo hướng thực hành nhằm nâng cao ý định khởi sự kinh doanh số của thanh niên.