Mối quan hệ giữa thuế, chất lượng thể chế, phát triển kinh tế và môi trường tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2682Từ khóa:
Chất lượng thể chế, thuế, năng lượng, phát triển kinh tế, môi trườngTóm tắt
Nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của chất lượng thể chế và thuế trong việc thúc đẩy kinh tế và ảnh hưởng đến môi trường tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh quốc gia này đang chuyển dịch năng lượng theo cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Dựa trên dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 1996 đến 2023 và mô hình VECM, nghiên cứu kiểm định mối quan hệ động giữa tăng trưởng kinh tế (GDP), phát thải CO₂ trên đầu người (CDE), tỷ trọng năng lượng tái tạo (REEN), chỉ số pháp quyền (ROLI) và tổng thu thuế (TAXES). Kết quả nghiên cứu cho thấy tăng trưởng kinh tế (GDP) tác động rõ rệt đến phát thải CO₂ trên đầu người (CDE), trong khi chất lượng thể chế (ROLI) và tổng thu thuế (TAXES) góp phần quan trọng vào việc kiểm soát phát thải và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Tỷ trọng năng lượng tái tạo (REEN) tuy ảnh hưởng nhỏ nhưng xu hướng tăng cho thấy vai trò ngày càng lớn trong giảm phát thải. Đồng thời, phát thải cũng tác động ngược trở lại đến tăng trưởng, nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý môi trường để duy trì sự phát triển bền vững. Sự tương tác giữa CDE và REEN cho thấy rằng thuế và thể chế minh bạch là nền tảng để thúc đẩy năng lượng tái tạo phát triển ổn định.
Tài liệu tham khảo
Acemoglu, D., Aghion, P., Bursztyn, L., & Hemous, D. (2012). The environment and directed technical change. American Economic Review, 102(1), 131–166. https://doi.org/10.1257/aer.102.1.131.
Barra, C., & Falcone, P. M. (2024). Cross country comparisons of environmental efficiency under institutional quality. Evidence from European economies. Journal of Economic Studies, 51(9), 75-111. https://doi.org/10.1108/jes-05-2023-0264.
Barro, R. J. (1991). Economic growth in a cross section of countries. Quarterly Journal of Economics, 106(2), 407–443. https://doi.org/10.2307/2937943.
Bashir, M. F., Ma, B., Bashir, M. A., Radulescu, M., & Shahzad, U. (2022). Investigating the role of environmental taxes and regulations for renewable energy consumption: evidence from developed economies. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 35(1), 1262-1284. https://doi.org/10.1080/1331677x.2021.1962383.
Bộ Tài chính. (2023). Báo cáo đánh giá ngân sách nhà nước năm 2022 và định hướng chính sách tài khóa năm 2023. NXB Tài chính.
Bongardt, A., & Torres, F. (2022). The European green deal: More than an exit strategy to the pandemic crisis, a building block of a sustainable European economic model. JCMS: Journal of Common Market Studies, 60(1), 170-185. https://doi.org/10.1111/jcms.13264.
Cavalli, F., Mainini, A., & Visetti, D. (2024). The role of taxation in an integrated economic-environmental model: a dynamical analysis. Decisions in Economics and Finance, 47(2), 597-626. https://doi.org/10.1007/s10203-024-00449-x.
Degirmenci, T., & Aydin, M. (2023). The effects of environmental taxes on environmental pollution and unemployment: A panel co‐integration analysis on the validity of double dividend hypothesis for selected African countries. International Journal of Finance & Economics, 28(3), 2231-2238. https://doi.org/10.1002/ijfe.2505.
Domguia, E. N. (2023). Taxing for a better life? The impact of environmental taxes on income distribution and inclusive education. Heliyon, 9(11). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21443.
Gafsi, N., & Bakari, S. (2025). Unveiling the Influence of Green Taxes, Renewable Energy Adoption, and Digitalization on Environmental Sustainability in G7 Countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(3), 735. https://doi.org/10.32479/ijeep.18676.
Grossman, G. M., & Krueger, A. B. (1995). Economic growth and the environment. The quarterly journal of economics, 110(2), 353-377. https://doi.org/10.2307/2118443.
Halim, M. A., & Rahman, M. M. (2022). The effect of taxation on sustainable development goals: evidence from emerging countries. Heliyon, 8(9). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e10512.
Halkos, G. E., & Tsirivis, A. S. (2023). Sustainable development of the European electricity sector: Investigating the impact of electricity price, market liberalization and energy taxation on RES deployment. Energies, 16(14), 5567. https://doi.org/10.3390/en16145567.
Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2010). The worldwide governance indicators: Methodology and analytical issues. World Bank Policy Research Working Paper No. 5430. https://doi.org/10.1596/1813-9450-5430.
Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2011). The worldwide governance indicators: Methodology and analytical issues. Hague journal on the rule of law, 3(2), 220-246. https://doi.org/10.1017/s1876404511200046.
Li, Q., & Qamruzzaman, M. (2023). Innovation-led environmental sustainability in Vietnam—Towards a green future. Sustainability, 15(16), 12109. https://doi.org/10.3390/su151612109.
Lin, B., & Ma, R. (2022). Green technology innovations, urban innovation environment and CO2 emission reduction in China: Fresh evidence from a partially linear functional-coefficient panel model. Technological forecasting and social change, 176, 121434. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.121434.
Mpofu, F. Y. (2022). Green Taxes in Africa: opportunities and challenges for environmental protection, sustainability, and the attainment of sustainable development goals. Sustainability, 14(16), 10239. https://doi.org/10.3390/su141610239.
Mughal, Y. H., Jehangir, M., Khan, M., & Saeed, M. (2021). Nexus between corporate social responsibility and firm’s performance: A panel data approach. International Journal of Finance & Economics, 26(2), 3173-3188. https://doi.org/10.1002/ijfe.1956.
Mutezo, G., & Mulopo, J. (2021). A review of Africa's transition from fossil fuels to renewable energy using circular economy principles. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 137, 110609. https://doi.org/10.1016/j.rser.2020.110609.
Pigou, A. C. (1920). The Economics of Welfare Macmillan. New York.
Rahman, M. M. (2023). Impact of taxes on the 2030 agenda for sustainable development: evidence from organization for economic co-operation and development (OECD) countries. Regional Sustainability, 4(3), 235-248.
Solarin, S. A. (2022). The impact of fossil fuel subsidies on income inequality: accounting for the interactive roles of corruption and economic uncertainty. International Journal of Social Economics, 49(12), 1752-1769. https://doi.org/10.1108/ijse-11-2021-0675.
Thanasas, G. L., Slimistinou, A., Kontogeorga, G., & Lampropoulos, S. (2023). ENVIRONMENTAL TAXATION AS A BOOST MECHANISM FOR EUROPEAN UNION GREEN GROWTH: THE GREEK RESPONSE. Risk Governance & Control: Financial Markets & Institutions, 13(1). https://doi.org/10.22495/rgcv13i1p1.
Tổng cục Thống kê. (2024). Niên giám thống kê Việt Nam năm 2023. NXB Thống kê.
Tu, Z., Liu, B., Jin, D., Wei, W., & Kong, J. (2022). The effect of carbon emission taxes on environmental and economic systems. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(6), 3706. https://doi.org/10.3390/ijerph19063706.
Williams III, R. C. (2016). Environmental taxation (No. w22303). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w22303.
World Bank. (2020). Vietnam: Climate risk country profile. World Bank Group and Asian Development Bank.
