Tăng trưởng kinh tế Việt Nam 40 năm đổi mới và định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới: bước chuyển chiến lược trong mô hình tăng trưởng kinh tế
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3554Từ khóa:
Tăng trưởng kinh tế, mô hình tăng trưởng, dịch chuyển chiến lược, định hướng phát triển, Việt NamTóm tắt
Bài viết phân tích tổng quan tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong 40 năm đổi mới và định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới với cách tiếp cận phân tích sự dịch chuyển cấu trúc mô hình tăng trưởng gắn với các định hướng phát triển kinh tế trong từng giai đoạn. Kết quả cho thấy, sau 40 năm (1986-2025), kinh tế Việt Nam tăng trưởng với tốc độ bình quân 6,68%/năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực và thế giới. Mô hình tăng trưởng đã chuyển dịch mạnh về cấu trúc sản xuất, nguồn lực và mức độ hội nhập, nhưng những chuyển dịch đó chưa thực sự chuyển hóa tương xứng thành tăng trưởng năng suất, giá trị gia tăng nội địa, năng lực công nghệ nội sinh và năng lực cạnh tranh quốc gia. Để khắc phục những hạn chế của mô hình tăng trưởng truyền thống, đáp ứng yêu cầu bứt phá phát triển trong kỷ nguyên mới, bài viết làm rõ định hướng phát triển chiến lược và đề xuất đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, điều chỉnh cấu trúc mô hình tăng trưởng với sự tích hợp các động lực quan trọng: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; doanh nghiệp quốc gia mạnh, dẫn dắt; thúc đẩy “thị trường kép”; nâng cấp một số ngành, lĩnh vực và thúc đẩy các ngành, lĩnh vực, các mô hình kinh tế mới trên nền tảng nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và năng lực thực thi chính sách.
Tài liệu tham khảo
Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương (2026a). Các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam gắn với tổng kết Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 01 tháng 11 năm 2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII. Đề án phục vụ xây dựng Kết luận số 18-KL/TW ngày 2 tháng 4 năm 2026.
Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương (2026b). Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Đề án phục vụ xây dựng Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28 tháng 7 năm 2026.
Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương (2026c). Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực trung tâm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát triển lực lượng sản xuất mới. Chuyên đề bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Bộ Khoa học và Công nghệ (2025). KH, CN, ĐMST và CĐS: Những kết quả quan trọng đóng góp cho tăng trưởng giai đoạn 2021-2025. Truy cập từ https://mst.gov.vn/khcndmstcds-nhung-ket-qua-quan-trong-dong-gop-cho-tang-truong-giai-doan-2021-2025-197251114151536271.htm
Cục Thống kê (2024). Báo cáo phân tích và dự báo thống kê năm 2023. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2024/05/Bao-cao-PTDB-nam-2023.pdf
Cục Thống kê (2026a). Số liệu phục vụ xây dựng Đề án “Các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ‘hai con số’ trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam gắn với tổng kết Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 01 tháng 11 năm 2016 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII”.
Cục Thống kê (2026b). Tổng sản phẩm trong nước theo giá hiện hành phân theo loại hình kinh tế và phân theo ngành kinh tế. Cơ sở dữ liệu thống kê PX-Web, mã bảng V03.04-05, cập nhật ngày 15 tháng 8 năm 2026, truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://www.nso.gov.vn/px-web-2/?pxid=V0304-05&theme=T%C3%A0i%20kho%E1%BA%A3n%20qu%E1%BB%91c%20gia
Cục Thống kê (2026c). Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://www.nso.gov.vn/bai-top/2026/10/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-iii-va-9-thang-nam-2026
Đặng Đức Anh & Đinh Thị Hảo (2026). Tăng trưởng kinh tế Việt Nam 40 năm đổi mới: Tiếp cận từ sự dịch chuyển các động lực tăng trưởng. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, 7(578), 3-17.
Nguyễn Đức Hiển (2025). Mô hình kinh tế mới cho Việt Nam: Đột phá từ nâng cao nội lực và đón đầu tương lai. Tạp chí Kinh tế Việt Nam, 40-2025, 10-15.
Statizoid (2026). Manufacturing, value added (current US$), per capita in Viet Nam, 2005–2025. Retrieved on October 26, 2026, from https://economy.statizoid.com/stat/manufacturing-value-added-current-us-per-capita/viet-nam
Vũ Thành Tự Anh (2010). Structural reforms as the means to Vietnam’s development and poverty reduction” [Conference presentation]. Fulbright Economics Teaching Program, https://www.imf.org/external/np/seminars/eng/2010/lic/pdf/AnhE.pdf
World Bank (2026a). Manufactures exports (% of merchandise exports) – Viet Nam. World Development Indicators, truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.MANF.ZS.UN?locations=VN
World Bank (2026b). High-technology exports (% of manufactured exports) – Viet Nam. World Development Indicators, truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.MF.ZS?locations=VN
World Bank (2026c). ICT goods exports (% of total goods exports) – Viet Nam. World Development Indicators, truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.ICTG.ZS.UN?locations=VN
World Bank (2026d). Merchandise exports (current US$). World Development Indicators, truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2026, từ https://datos.bancomundial.org/indicador/TX.VAL.MRCH.CD.WT
