Cân đối tiết kiệm với đầu tư tại Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3552Từ khóa:
Thanh khoản ngân hàng, tăng trưởng kinh tế, đầu tư, cân đối vĩ mô, tiết kiệm, Việt NamTóm tắt
Bài viết phân tích thực trạng cân đối tiết kiệm và đầu tư tại Việt Nam, đặt trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Bằng cách tiếp cận chuỗi số liệu vĩ mô, nghiên cứu chỉ ra một rào cản cấu trúc dai dẳng: tiết kiệm nội địa liên tục thấp hơn so với nhu cầu đầu tư mở rộng từ năm 2005 đến nay. Khoảng trống về vốn này khiến nền kinh tế cần vận dụng dòng vốn từ bên ngoài và duy trì trạng thái nhập siêu kéo dài của khu vực kinh tế trong nước. Hệ lụy của sự mất cân đối này làm dâng cao mặt bằng lãi suất trung tính, gây áp lực thanh khoản lên hệ thống ngân hàng khi tỷ lệ tín dụng trên huy động liên tục vượt ngưỡng an toàn, đồng thời tạo rủi ro phân bổ sai lệch nguồn lực và kìm hãm đổi mới công nghệ. Nhằm tháo gỡ nút thắt, bài viết đề xuất các giải pháp chính sách, bao gồm gia tăng tổng tiết kiệm, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, và khơi thông kênh dẫn vốn nhằm dịch chuyển dòng tiền từ các tài sản trú ẩn truyền thống sang khu vực sản xuất thực.
Tài liệu tham khảo
Aghion, P. & Howitt, P. (1990). A model of growth through creative destruction. Econometrica, 60(2), 323-351. https://doi.org/10.2307/2951599
Anh Tú (2026). Bộ trưởng Tài chính: Hơn 3 triệu tỷ đồng đang đọng ở loạt dự án đầu tư, đất đai. VnExpress. https://vnexpress.net/bo-truong-tai-chinh-hon-3-trieu-ty-dong-dang-dong-o-loat-du-an-dau-tu-dat-dai-5065021.html
Anwar, S. & Nguyen, L.P. (2011). Foreign direct investment and trade: The case of Vietnam. Research in International Business and Finance, 25(1), 39-52. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2010.05.004.
Bahmani-Oskooee, M., Hegerty, S.W. & Wilmeth, H. (2012). The saving-investment gap and income inequality: evidence from 16 countries. The Journal of Developing Areas, 46(2), 145-158.
Bai, Y. & Zhang, J. (2010). Solving the Feldstein–Horioka puzzle with financial frictions. Econometrica, 78(2), 603-632. https://doi.org/10.3982/ECTA6619
Báo điện tử Chính phủ (2022). Gói 350.000 tỷ sẽ được thực hiện tốt trong thời gian tới. https://baochinhphu.vn/pho-thu-tuong-le-minh-khai-goi-350000-ty-se-duoc-thuc-hien-tot-trong-thoi-gian-toi-102220602161509949.htm
Báo điện tử Chính phủ (2026). Thống đốc nói về lãi suất, tín dụng bất động sản và vốn cho doanh nghiệp. https://baochinhphu.vn/thong-doc-noi-ve-lai-suat-tin-dung-bat-dong-san-va-von-cho-doanh-nghiep-102261031130933268.htm
Báo Nhân dân (2026). Phát huy mạnh mẽ nguồn lực kiều bào. https://nhandan.vn/phat-huy-manh-me-nguon-luc-kieu-bao-post995299.html
Baxter, M. & Crucini, M.J. (1993). Explaining saving-investment correlations. The American Economic Review, 83(3), 416-436.
Byrne, J.P., Fazio, G. & Fiess, N. (2009). The global side of the investment‐saving puzzle. Journal of Money, Credit and Banking, 41(5), 1033-1040. https://doi.org/10.1111/j.1538-4616.2009.00244.x
Cohen, D. (1993). Low Investment and Large LDC Debt in the 1980's. The American Economic Review, 83(3), 437-449. http://www.jstor.org/stable/2117527
Cục Thống kê (2026). Báo cáo tình hình kinh tế xã hội hàng tháng. https://www.nso.gov.vn/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-hang-thang/
Feldstein, M., & Bacchetta, P. (1991). National saving and international investment (NBER working paper series No 3164). National Bureau of Economic Research, Inc.
Gurley, J.G. & Shaw, E.S. (1956). Financial intermediaries and the saving-investment process. The Journal of Finance, 11(2), 257-276. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1956.tb00707.x
Hoàng Lan (2026). Tiền gửi sụt giảm tại 12 ngân hàng trong quý 1. Tạp chí Kinh tế Việt Nam. https://vneconomy.vn/tien-gui-sut-giam-tai-12-ngan-hang-trong-quy-1.htm
Hồ Đình Bảo, Lê Thanh Hà & Lê Quốc Hội (2020). Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 279, 2-11.
Hua, T.X. & Erreygers, G. (2020). Applying quantile regression to determine the effects of household characteristics on household saving rates in Vietnam. Journal of Asian Business and Economic Studies, 27(2), 175-193. https://doi.org/10.1108/JABES-06-2019-0053
Kaldor, N. (2005). A model of the trade cycle. In Business Cycle Theory. Routledge
Kasuga, H. (2004). Saving–investment correlations in developing countries. Economics letters, 83(3), 371-376. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2003.11.017.
Kokko, A. & Thang, T.T. (2014). Foreign direct investment and the survival of domestic private firms in Viet Nam. Asian Development Review, 31(1), 53-91. https://doi.org/10.1162/ADEV_a_00025
Le, H.Q. & Pomfret, R. (2011). Technology spillovers from foreign direct investment in Vietnam: horizontal or vertical spillovers?. Journal of the Asia Pacific Economy, 16(2), 183-201. http://hdl.handle.net/10.1080/13547860.2011.564746
Lê Châu (2009). Công bố chi tiết về gói kích cầu 8 tỷ USD. Tạp chí Kinh tế Việt Nam. https://vneconomy.vn/cong-bo-chi-tiet-ve-goi-kich-cau-8-ty-usd.htm
Ly, D.H. (2021). Output-inflation trade-off in the presence of foreign capital: Evidence for Vietnam. South Asian Journal of Macroeconomics and Public Finance, 10(2), 179-192. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2277978720979890
Lý Đại Hùng (2026). Ước lượng lãi suất trung tính theo mô hình tích hợp tại Việt Nam. Tạp chí khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh. Sắp xuất bản.
Malesky, E., McCulloch, N. & Nhat, N. D. (2015). The impact of governance and transparency on firm investment in Vietnam. Economics of Transition, 23(4), 677-715. https://doi.org/10.1111/ecot.12068
Marx, K. (2024). Capital: Critique of political economy (Vol. 1). Princeton University Press.
Ngân hàng Nhà nước (2026a). Lãi suất liên ngân hàng. https://sbv.gov.vn/vi/lãi-suất1
Ngân hàng Nhà nước (2026b). Cơ sở dữ liệu thống kê. https://sbv.gov.vn/vi/can-can-thanh-toan-quoc-te
Ngân hàng Thế giới (2026). Tỷ lệ đầu tư so với GDP của thế giới. https://data.worldbank.org/indicator/NE.GDI.TOTL.ZS
Nguyen, T.C. & Nguyen, A.P. (2018). Effect of public investment on private investment and economic growth: Evidence from Vietnam by economic industries. Applied Economics and Finance, 5(2), 95-110. https://doi.org/10.11114/aef.v5i2.2998
Nguyễn Phi Lân (2009). Lạm phát Việt Nam 2008 nhìn từ góc độ tiết kiệm và đầu tư. Tạp chí Công nghệ Ngân hàng, 42, 9-12.
Nguyễn Thị Mỹ Linh (2016). Mối quan hệ giữa tiết kiệm trong nước và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 227, 11-19.
Nhuệ Mẫn (2025). Giai đoạn 2020-2025, vòng quay tiền tệ ở mức hợp lý, góp phần mở rộng tín dụng. Tạp chí Đầu tư Chứng khoán. https://www.tinnhanhchungkhoan.vn/giai-doan-2020-2025-vong-quay-tien-te-o-muc-hop-ly-gop-phan-mo-rong-tin-dung-post372694.html
O’Toole, C. & Newman, C. (2017). Investment financing and financial development: Evidence from Viet Nam. Review of Finance, 21(4), 1639-1674. https://doi.org/10.1093/rof/rfw017
O'Toole, C.M., Morgenroth, E.L.W. & Ha, T.T. (2016). Investment efficiency, state-owned enterprises and privatisation: Evidence from Viet Nam in Transition. Journal of Corporate Finance, 37, 93-108. http://dx.doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2015.12.011
Ramsey, F.P. (1928). A mathematical theory of saving. The Economic Journal, 38(152), 543-559. https://doi.org/10.2307/2224098
Sepehri, A. & Akram‐lodhi, A.H. (2005). Transition, savings and growth in Vietnam: A three‐gap analysis. Journal of International Development, 17(4), 553-574. http://hdl.handle.net/10.1002/jid.1174
Shiller, R.J. & McCulloch, J.H. (1987). The term structure of interest rates (NBER Working Paper No. w2341), NBER. https://ssrn.com/abstract=227271
Solow, R.M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513
Tesar, L.L. (1991). Savings, investment and international capital flows. Journal of International economics, 31(1-2), 55-78. https://doi.org/10.1016/0022-1996(91)90056-C.
Tran, N.D., Ong, C.N. & Nguyen, Q.D.L. (2020). The relationship between income inequality and savings: evidence from household‐level panel data in Vietnam. Journal of Applied Economics, 23(1), 709-728. https://doi.org/10.1080/15140326.2020.1816131
Triệu Quang Minh (2026). Xây dựng văn hóa tiết kiệm: Nền tảng cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới. Vietnamnet. https://vietnamnet.vn/xay-dung-van-hoa-tiet-kiem-nen-tang-cho-phat-trien-ben-vung-trong-ky-nguyen-moi-2524004.html
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (2026). FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp vào tháng 9/2026. https://ssc.gov.vn/webcenter/portal/ubck/pages_r/l/chitit?dDocName=APPSSCGOVVN1620165657
Vo, T.T. & Nguyen, A.D. (2011). Revisiting exports and foreign direct investment in Vietnam. Asian Economic Policy Review, 6(1), 112-131. https://doi.org/10.1111/j.1748-3131.2011.01187.x
Vu, T.B. (2008). Foreign direct investment and endogenous growth in Vietnam. Applied economics, 40(9), 1165-1173. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00036840600749433
Vương Quân Hoàng (2009). Nhìn lại nền kinh tế Việt Nam 2008 phải trong bối cảnh khủng hoảng tài chính thế giới. Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/1961/nhin-lai-nen-kinh-te-viet-nam-2008-phai-trong-boi-canh-khung-hoang-tai-chinh-the-gioi.aspx
