Ảnh hưởng của kiến thức về trí tuệ nhân tạo và tài chính số đến hành vi áp dụng công nghệ tài chính: Hướng tới tài chính toàn diện trong doanh nghiệp tại Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2923Từ khóa:
Fintech, trí tuệ nhân tạo, tài chính số, tài chính toàn diệnTóm tắt
Nghiên cứu đánh giá tác động của kiến thức về trí tuệ nhân tạo (AI) và kiến thức tài chính số đối với hành vi áp dụng công nghệ tài chính (Fintech) hướng tới tài chính toàn diện trong doanh nghiệp Việt Nam. Khảo sát 568 doanh nghiệp và phân tích bằng mô hình PLS-SEM cho thấy kiến thức về AI có ảnh hưởng tích cực mạnh đến việc áp dụng Fintech, trong khi kiến thức tài chính số không tạo tác động đáng kể. Ngoài ra, kỳ vọng về hiệu suất và kỳ vọng về nỗ lực đều thúc đẩy hành vi áp dụng Fintech. Ảnh hưởng xã hội không phải là yếu tố quyết định trong việc chấp nhận Fintech. Kết quả chỉ ra rằng áp dụng Fintech tác động mạnh đến tài chính toàn diện của doanh nghiệp thông qua việc mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính và cải thiện quản lý nguồn vốn. Nghiên cứu đóng góp hàm ý quan trọng trong việc tăng cường năng lực AI, nâng cao đào tạo tài chính số và tối ưu hóa các giải pháp Fintech nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện bền vững.
Tài liệu tham khảo
Akhtar, M., Salman, A., Ghafoor, K. A. & Kamran, M. (2024). Artificial intelligence, financial services knowledge, government support, and user innovativeness: Exploring the moderated-mediated path to Fintech adoption. Heliyon, 10(21), e39521. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e39521
Al Mamun, M. A., Tanchangya, T., Rahman, M. A., Hasan, M. M., Islam, N. & Yeamin, B. (2025). Measuring the influence of Fintech innovation towards consumers’ attitude: Moderating role of perceived usefulness. Sustainable Futures, 10, 100885. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100885
Allen, F., Demirgüç-Kunt, A., Klapper, L. & Martinez Peria, M. S. (2016). The foundations of financial inclusion: Understanding ownership and use of formal accounts. Journal of Financial Intermediation, 27, 1–30.
Al-Shami, S. A., Damayanti, R., Adil, H., Farhi, F. & Al Mamun, A. (2024). Financial and digital financial literacy through social media use towards financial inclusion among batik small enterprises in Indonesia. Heliyon, 10(15), e34902. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34902
Amnas, M. B., Selvam, M. & Parayitam, S. (2024). Fintech and financial inclusion: Exploring the mediating role of digital financial literacy and the moderating influence of perceived regulatory support. Journal of Risk and Financial Management, 17(3), 108. https://doi.org/10.3390/jrfm17030108
Bongomin, G. O. C. & Ntayi, J. M. (2020). Mobile money adoption and usage and financial inclusion: Mediating effect of digital consumer protection. Digital Policy, Regulation and Governance. 22(3), 157–176.
Chiu, T. K. F., Ahmad, Z., Ismailov, M. & Sanusi, I. T. (2024). What are artificial intelligence literacy and competency? A comprehensive framework to support them. Computers and Education Open, 6, 100171. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100171
Choung, Y., Chatterjee, S., & Pak, T.-Y. (2023). Digital financial literacy and financial well-being. Finance Research Letters, 58(Part B), 104438. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.104438
Firmansyah, E. A., Masri, M., Anshari, M., & Besar, M. H. A. (2023). Factors affecting FinTech adoption: A systematic literature review. FinTech, 2(1), 21–33. https://doi.org/10.3390/fintech2010002
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M. & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review. 31(1), 2–24.
Henseler, J., Ringle, C. M. & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115–135.
Islam, K. M. A. & Khan, M. S. (2024). The role of financial literacy, digital literacy, and financial self-efficacy in Fintech adoption. Investment Management and Financial Innovations, 21(2), 370–380.
Jena, R. K. (2025). Factors influencing the adoption of Fintech for the enhancement of financial inclusion in rural India using a mixed methods approach. Journal of Risk and Financial Management, 18(3), 150. https://doi.org/10.3390/jrfm18030150
Koskelainen, T., Kalmi, P., Scornavacca, E. & Vartiainen, T. (2023). Financial literacy in the digital age—A research agenda. Journal of Consumer Affairs, 57(1), 507–528.
Lusardi, A. & Mitchell, O. S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5–44.
Milian, E. Z., Spinola, M. M. & de Carvalho, M. M. (2019). Fintechs: A literature review and research agenda. Electronic Commerce Research and Applications, 34, 100833. https://doi.org/10.1016/j.elerap.2019.100833
Sam-Abugu, C., Luo, X. & Wong, B. (2025). The combined role of Fintech innovation and financial literacy in sustainable financial inclusion in Nigeria. International Review of Economics, 72, 14. https://doi.org/10.1007/s12232-025-00490-1
Utami, A. F., Ekaputra, I. A., & Japutra, A. (2021). Adoption of FinTech products: A systematic literature review. Journal of Creative Communications, 16(3), 233–248. https://doi.org/10.1177/09732586211032092
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.2307/30036540
Wang, B., Rau, P.-L. P., & Yuan, T. (2023). Measuring user competence in using artificial intelligence: Validity and reliability of artificial intelligence literacy scale. Behaviour & Information Technology, 42(9), 1324–1337. https://doi.org/10.1080/0144929X.2022.2072768
